Data Validation Rules

ป้องกันปัญหาตั้งแต่ต้นทาง

Data Validation คือการตั้งกฎให้เซลล์ยอมรับเฉพาะข้อมูลที่ถูกต้อง — เหมือนใส่รั้วกั้นไม่ให้ข้อมูลผิดเข้ามา

Dropdown List

Google Sheets

Dropdown List เป็น Validation ที่ใช้บ่อยที่สุด — ให้ผู้ใช้เลือกจากรายการที่กำหนด

วิธีสร้าง

1. เลือกเซลล์หรือ Range ที่ต้องการ
2. Data > Data validation > Add rule
3. Criteria: Dropdown (from a range) หรือ Dropdown
4. ใส่ตัวเลือก เช่น ใช่, ไม่ใช่, รอดำเนินการ

Dropdown จาก Range

ถ้ามีรายการใน Sheet อื่น เช่น Reference!A1:A10:

1. Criteria: Dropdown (from a range)
2. ใส่ Reference!A1:A10
3. เมื่อเพิ่มรายการใน Reference → Dropdown จะอัปเดตอัตโนมัติ

Tip

ใช้ Named Range เพื่อให้อ่านง่าย: Data > Named ranges > สร้างชื่อ เช่น product_list แล้วอ้างอิงใน Validation

C

// C ไม่มี built-in validation
// ต้องเขียน validation function เอง
#include <stdio.h>
#include <string.h>
int validate_status(const char *input) {
    const char *valid[] = {"active", "inactive", "pending"};
    for (int i = 0; i < 3; i++)
        if (strcmp(input, valid[i]) == 0) return 1;
    return 0;
}

Python

valid_options = ["active", "inactive", "pending"]

user_input = input("Status: ")
if user_input not in valid_options:
    raise ValueError(f"Must be one of {valid_options}")

SQL

-- ใช้ ENUM หรือ CHECK constraint
CREATE TABLE orders (
    status ENUM('active', 'inactive', 'pending'),
    -- หรือ
    priority INT CHECK (priority BETWEEN 1 AND 5)
);

Number & Date Ranges

Google Sheets

จำกัดช่วงตัวเลข

1. Data > Data validation > Add rule
2. Criteria: Is between → ใส่ Min/Max

ตัวอย่าง	Criteria	ค่า
คะแนน 0-100	Is between	0 and 100
ราคา > 0	Is greater than	0
จำนวนเต็มเท่านั้น	Is valid number + Custom	=INT(A1)=A1

จำกัดช่วงวันที่

ตัวอย่าง	Criteria	ค่า
วันในอนาคตเท่านั้น	Is after	today
ปี 2025 เท่านั้น	Is between	1/1/2025 and 31/12/2025

Caution

Validation ไม่ได้ป้องกันการ Paste ข้อมูลผิด 100% — ผู้ใช้สามารถ paste ค่าที่ไม่ผ่าน validation ได้ถ้าเลือก “Show warning” แทน “Reject input”

C

#include <stdio.h>
int validate_score(int score) {
    return score >= 0 && score <= 100;
}
int main() {
    int score = 85;
    if (!validate_score(score))
        printf("Invalid score!\n");
    return 0;
}

Python

def validate_score(score: int) -> bool:
    if not 0 <= score <= 100:
        raise ValueError("Score must be between 0 and 100")
    return True

SQL

ALTER TABLE students
ADD CONSTRAINT chk_score CHECK (score BETWEEN 0 AND 100);

Custom Formula Validation

Google Sheets

Custom Formula ให้ความยืดหยุ่นสูงสุด — เขียนสูตรที่ return TRUE/FALSE:

ตัวอย่างสูตร Custom

=LEN(A1)=13              → ต้องยาว 13 ตัวอักษร (เลขบัตร ปชช.)
=ISNUMBER(A1)             → ต้องเป็นตัวเลขเท่านั้น
=REGEXMATCH(A1,"^[a-zA-Z]+@")  → ต้องขึ้นต้นด้วยตัวอักษร+@
=A1<>""                   → ห้ามเว้นว่าง
=COUNTIF(A:A,A1)=1        → ห้ามซ้ำในคอลัมน์

ตั้งค่า Reject vs Warning

โหมด	พฤติกรรม
Reject input	ไม่ยอมให้ใส่ค่าที่ไม่ผ่าน
Show warning	ให้ใส่ได้แต่แสดงเตือน (สามเหลี่ยมสีส้ม)

Tip

ใช้ Reject สำหรับข้อมูลที่ผิดไม่ได้เด็ดขาด (เช่น เลขบัตร ปชช.) และ Warning สำหรับข้อมูลที่อาจมีข้อยกเว้น

C

#include <stdio.h>
#include <string.h>
int validate_thai_id(const char *id) {
    if (strlen(id) != 13) return 0;
    for (int i = 0; i < 13; i++)
        if (id[i] < '0' || id[i] > '9') return 0;
    return 1;
}

Python

import re
def validate_email(email: str) -> bool:
    pattern = r'^[a-zA-Z][a-zA-Z0-9.]*@[a-zA-Z0-9]+\.[a-zA-Z]{2,}$'
    return bool(re.match(pattern, email))

SQL

-- Custom check ด้วย trigger
DELIMITER //
CREATE TRIGGER validate_id BEFORE INSERT ON users
FOR EACH ROW BEGIN
    IF CHAR_LENGTH(NEW.thai_id) <> 13 THEN
        SIGNAL SQLSTATE '45000'
        SET MESSAGE_TEXT = 'Thai ID must be 13 digits';
    END IF;
END //

สรุป

Validation Type	ใช้เมื่อ
Dropdown	มีตัวเลือกจำกัด เช่น สถานะ, ประเภท
Number Range	ค่าต้องอยู่ในช่วงที่กำหนด
Date Range	วันที่ต้องอยู่ในช่วงที่กำหนด
Custom Formula	เงื่อนไขซับซ้อน เช่น ห้ามซ้ำ, Regex