Lab: Count Missing Phone Numbers

คุณได้รับข้อมูลนักเรียน 8 คน และต้องตอบคำถามเดียว: “มีนักเรียนกี่คนที่ไม่มีเบอร์โทร?” — ฟังดูง่าย แต่คำตอบขึ้นอยู่กับว่าคุณนิยาม “ไม่มี” ยังไง

เวลาที่ใช้: ~20 นาที

ข้อมูล

student_id	name	phone
001	Ploy	0812345678
002	Som	(ว่าง)
003	Tong
004	Fah	0898765432
005	Bank	(ว่าง)
006	Mint	0
007	Pim	0856781234
008	Ice	(ว่าง)

หมายเหตุ:

• Som (002) — ยังไม่เคยกรอกเบอร์ → NULL
• Tong (003) — กรอกแล้วลบออก → empty string ""
• Bank (005) — ยังไม่เคยกรอกเบอร์ → NULL
• Mint (006) — กรอกผิดเป็น 0 → zero (มีค่า แต่ไม่ใช่เบอร์จริง)
• Ice (008) — ยังไม่เคยกรอกเบอร์ → NULL

คำสั่ง

1. เตรียมข้อมูลในแต่ละเครื่องมือ (ดู tab ด้านล่าง)

2. ตอบ 3 คำถาม:

   • คำถาม A: มีนักเรียนกี่คนที่ phone เป็น NULL / blank?
   • คำถาม B: มีนักเรียนกี่คนที่ phone เป็น empty string?
   • คำถาม C: มีนักเรียนกี่คนที่ “ไม่มีเบอร์โทรที่ใช้ได้” (รวมทั้ง NULL, empty string, และ 0)?

3. เปรียบเทียบคำตอบจากทุกเครื่องมือ — ต้องตรงกัน!

Google Sheets

สร้าง sheet ใหม่ พิมพ์ข้อมูลตามนี้:

A (student_id)	B (name)	C (phone)
001	Ploy	0812345678
002	Som	(เว้นว่าง)
003	Tong	="" (พิมพ์สูตร)
004	Fah	0898765432
005	Bank	(เว้นว่าง)
006	Mint	0
007	Pim	0856781234
008	Ice	(เว้นว่าง)

ใช้สูตรเหล่านี้หาคำตอบ:

• คำถาม A: =COUNTBLANK(C1:C8) ให้เท่าไหร่? แล้ว =COUNTIF(C1:C8,"") ล่ะ?
• คำถาม B: ลองใช้ =SUMPRODUCT((C1:C8="")*ISBLANK(C1:C8)=FALSE*1) หรือวิธีอื่น
• คำถาม C: ลองรวมทุกเงื่อนไขเข้าด้วยกัน

Hint: COUNTBLANK นับทั้ง blank และ empty string — คุณต้องหาวิธีแยก

C

#include <stdio.h>
#include <string.h>

int main() {
    // NULL = pointer เป็น NULL
    // empty string = ""
    // zero = "0"
    char *phones[] = {
        "0812345678",  // Ploy
        NULL,          // Som — ไม่เคยกรอก
        "",            // Tong — กรอกแล้วลบ
        "0898765432",  // Fah
        NULL,          // Bank — ไม่เคยกรอก
        "0",           // Mint — กรอกผิด
        "0856781234",  // Pim
        NULL            // Ice — ไม่เคยกรอก
    };
    int n = 8;

    int null_count = 0;
    int empty_count = 0;
    int unusable_count = 0;

    for (int i = 0; i < n; i++) {
        if (phones[i] == NULL) {
            null_count++;
            unusable_count++;
        } else if (strlen(phones[i]) == 0) {
            empty_count++;
            unusable_count++;
        } else if (strcmp(phones[i], "0") == 0) {
            unusable_count++;
        }
    }

    printf("A: NULL count = %d\n", null_count);
    printf("B: Empty string count = %d\n", empty_count);
    printf("C: Unusable total = %d\n", unusable_count);

    return 0;
}

ลองรันแล้วดูว่าคำตอบตรงกับ Sheets ไหม

Python

import pandas as pd
import numpy as np

df = pd.DataFrame({
    'student_id': ['001', '002', '003', '004', '005', '006', '007', '008'],
    'name': ['Ploy', 'Som', 'Tong', 'Fah', 'Bank', 'Mint', 'Pim', 'Ice'],
    'phone': ['0812345678', None, '', '0898765432', None, '0', '0856781234', None]
})

print(df)
print()

# คำถาม A: NULL / NaN
a = df['phone'].isna().sum()
print(f"A: NULL count = {a}")

# คำถาม B: empty string
b = (df['phone'] == '').sum()
print(f"B: Empty string count = {b}")

# คำถาม C: ไม่มีเบอร์ที่ใช้ได้ (NULL + empty + "0")
c = df['phone'].isna().sum() + (df['phone'] == '').sum() + (df['phone'] == '0').sum()
print(f"C: Unusable total = {c}")

ลองรันแล้วเปรียบเทียบ

Bonus: ลองใช้วิธีอื่น:

# วิธีสั้นกว่า
usable = df['phone'].notna() & (df['phone'] != '') & (df['phone'] != '0')
print(f"Usable phones: {usable.sum()}")
print(f"Unusable: {(~usable).sum()}")

SQL

CREATE TABLE students (
    student_id VARCHAR(3),
    name       VARCHAR(50),
    phone      VARCHAR(20)
);

INSERT INTO students VALUES ('001', 'Ploy', '0812345678');
INSERT INTO students VALUES ('002', 'Som',  NULL);
INSERT INTO students VALUES ('003', 'Tong', '');
INSERT INTO students VALUES ('004', 'Fah',  '0898765432');
INSERT INTO students VALUES ('005', 'Bank', NULL);
INSERT INTO students VALUES ('006', 'Mint', '0');
INSERT INTO students VALUES ('007', 'Pim',  '0856781234');
INSERT INTO students VALUES ('008', 'Ice',  NULL);

-- คำถาม A: NULL
SELECT COUNT(*) AS null_count
FROM students
WHERE phone IS NULL;

-- คำถาม B: empty string
SELECT COUNT(*) AS empty_count
FROM students
WHERE phone = '';

-- คำถาม C: ไม่มีเบอร์ที่ใช้ได้
SELECT COUNT(*) AS unusable_count
FROM students
WHERE phone IS NULL OR phone = '' OR phone = '0';

ลองรันแล้วเปรียบเทียบกับเครื่องมืออื่น

Bonus: ลองใช้ COALESCE:

SELECT name, COALESCE(phone, 'N/A') AS phone_display
FROM students;
-- COALESCE แปลง NULL → 'N/A' แต่ไม่จัดการ empty string!

เฉลย

ดูเฉลย

คำตอบ:

• A: NULL / blank = 3 คน (Som, Bank, Ice)
• B: Empty string = 1 คน (Tong)
• C: ไม่มีเบอร์ที่ใช้ได้ = 5 คน (Som, Tong, Bank, Mint, Ice)

ผลลัพธ์ต้องตรงกันทุกเครื่องมือ:

	Sheets	Python	SQL
A (NULL)	COUNTBLANK = 4 (!) ต้องหักลบ empty string	isna().sum() = 3	phone IS NULL → 3
B (empty)	ต้องคำนวณแยก = 1	(phone == '').sum() = 1	phone = '' → 1
C (unusable)	5	5	5

Sheets trap: COUNTBLANK(C1:C8) ให้ 4 ไม่ใช่ 3 — เพราะมันนับทั้ง blank (3 คน) และ empty string (1 คน) รวมกัน!

ถ้าต้องการนับแค่ “blank จริงๆ” ใน Sheets ต้องใช้:

=COUNTIF(C1:C8,"") - SUMPRODUCT((C1:C8="")*NOT(ISBLANK(C1:C8))*1)

หรือวิธีง่ายกว่า:

=SUMPRODUCT(ISBLANK(C1:C8)*1)

ซึ่งให้ 3 — ถูกต้อง

บทเรียนสำคัญ: COUNTBLANK ใน Sheets = NULL + empty string — อย่าใช้มันถ้าต้องการนับแค่ NULL!

Mark Chapter as Complete Completed! Click to undo