NULL & Aggregation

NULL คืออะไร?

NULL ไม่ใช่ 0, ไม่ใช่ string ว่าง, ไม่ใช่ FALSE — NULL หมายถึง “ไม่ทราบค่า” หรือ “ไม่มีข้อมูล”

เหมือนช่องว่าง — ถ้าช่องว่าง SUM/COUNT จะข้ามไปเอง

// C ใช้ NULL pointer
// ไม่มี concept ของ "ค่าไม่ทราบ" ใน primitive types
char *email = NULL; // ไม่มี email

# Python ใช้ None
email = None
if email is None:  # ใช้ is ไม่ใช่ ==
    print("ไม่มี email")

-- ข้อมูลตัวอย่าง: STD005 มี email = NULL
SELECT student_id, name, email FROM students;

-- IS NULL / IS NOT NULL
SELECT name FROM students WHERE email IS NULL;
-- ผลลัพธ์: กมล

SELECT name FROM students WHERE email IS NOT NULL;
-- ผลลัพธ์: สมชาย, สมหญิง, วิชัย, มานี, ปรีชา

ห้ามใช้ = NULL ต้องใช้ IS NULL เสมอ! เพราะ NULL = NULL ให้ผลเป็น NULL (ไม่ใช่ TRUE)

-- ผิด! ไม่ได้ผลลัพธ์ที่ต้องการ
SELECT name FROM students WHERE email = NULL;
-- ผลลัพธ์: 0 แถว (ไม่มีอะไรเลย)

-- ถูก!
SELECT name FROM students WHERE email IS NULL;
-- ผลลัพธ์: กมล

NULL กับ Aggregate Functions

กฎสำคัญ: aggregate functions ข้าม NULL ไปเสมอ (ยกเว้น COUNT(*))

-- สมมติ students มี 6 แถว, email NULL 1 แถว
SELECT COUNT(*)     AS count_all,     -- 6 (นับทุกแถว)
       COUNT(email) AS count_email    -- 5 (ข้าม NULL)
FROM students;

SUM และ AVG กับ NULL

-- สมมติ price มีค่า: 4500, 3200, 7800, 4500, NULL, 9500
-- (ถ้า STD005 มี price = NULL)

SELECT SUM(price) AS total,   -- 29500 (ข้าม NULL)
       AVG(price) AS average  -- 5900 (29500 / 5 ไม่ใช่ / 6)
FROM students;

COALESCE() — แทนที่ NULL ด้วยค่าอื่น

COALESCE(value, fallback) คืนค่า value ถ้าไม่ใช่ NULL มิฉะนั้นคืน fallback

-- แสดง email หรือ 'ไม่มีข้อมูล' ถ้าเป็น NULL
SELECT name,
       COALESCE(email, 'ไม่มีข้อมูล') AS email_display
FROM students;

name	email_display
สมชาย	somchai@mail.com
กมล	ไม่มีข้อมูล

COALESCE กับ Aggregate

-- ถ้าต้องการให้ NULL นับเป็น 0 ใน AVG
SELECT AVG(COALESCE(price, 0)) AS avg_with_null_as_zero
FROM students;
-- ตอนนี้หาร 6 แทน 5

COALESCE หลายค่า

COALESCE รับหลาย argument — คืนค่าตัวแรกที่ไม่ใช่ NULL

SELECT COALESCE(email, phone, 'ไม่มีช่องทางติดต่อ') AS contact
FROM students;
-- ลอง email ก่อน ถ้า NULL ลอง phone ถ้า NULL ทั้งคู่ใช้ fallback

NULL ใน GROUP BY

NULL ถือเป็นกลุ่มเดียวกันใน GROUP BY:

SELECT email IS NOT NULL AS has_email,
       COUNT(*) AS num_students
FROM students
GROUP BY email IS NOT NULL;

has_email	num_students
TRUE	5
FALSE	1