4.2 pandas Datetime & NaT

ข้อมูลวันที่จริงมาเป็น text เสมอ — “2026-04-24”, “April 24, 2026”, “24/04/2026” — pandas ต้องแปลงให้หมด และเมื่อแปลงไม่ได้ มันให้ NaT

pd.to_datetime() — เครื่องมือหลัก

pd.to_datetime() คือฟังก์ชันที่ pandas ใช้แปลง text (หรือ number) ให้เป็น Timestamp — object ที่เก็บวันที่+เวลา พร้อมคำนวณได้

import pandas as pd

pd.to_datetime("2026-04-24")
# Timestamp('2026-04-24 00:00:00')

NaT — Not a Time

เหมือน NaN สำหรับ numbers — NaT คือ “missing date”

NaN = Not a Number
NaT = Not a Time

NaT แพร่กระจาย ผ่านการคำนวณ เหมือน NaN:

pd.NaT + pd.Timedelta(days=7)    # NaT — ไม่มีวันที่ + 7 วัน = ยังไม่มีวันที่
pd.NaT > pd.Timestamp("2026-01-01")  # False (ทุก comparison = False)

ลองทำ

Sheets ไม่มี concept “NaT” โดยตรง — แต่มีปัญหาที่คล้ายกัน:

สร้างข้อมูลใน A1:B5:

name	join_date
Alice	2024-01-15
Bob	(ว่าง)
Carol	2024-03-20
Dave	hello

=DATEDIF(B2, TODAY(), "D")        → จำนวนวัน (Alice = ตัวเลข)
=DATEDIF(B3, TODAY(), "D")        → #VALUE! error (Bob = ว่าง)
=DATEDIF(B5, TODAY(), "D")        → #VALUE! error (Dave = ไม่ใช่วันที่)

วิธี handle: ใช้ IFERROR

=IFERROR(DATEDIF(B2, TODAY(), "D"), "missing")

Sheets ไม่มี NaT — ต้องจัดการ error เองทุกครั้ง

#include <stdio.h>
#include <time.h>
#include <string.h>

int main() {
    // C ไม่มี NaT — ใช้ค่าพิเศษเอง (เช่น -1 หรือ 0)
    time_t dates[] = {1705276800, -1, 1710892800};
    //                 2024-01-15   missing  2024-03-20

    time_t now = time(NULL);

    for (int i = 0; i < 3; i++) {
        if (dates[i] == -1) {
            printf("Record %d: MISSING DATE\n", i);
            continue;
        }

        double diff_days = difftime(now, dates[i]) / 86400.0;
        struct tm *t = localtime(&dates[i]);
        printf("Record %d: %d-%02d-%02d (%.0f days ago)\n",
            i,
            t->tm_year + 1900,
            t->tm_mon + 1,
            t->tm_mday,
            diff_days);
    }

    return 0;
}

C ไม่มี built-in “missing date” — programmer ต้องกำหนดค่าพิเศษ (sentinel value) เอง เช่น -1 หรือ 0 แล้วเช็คทุกครั้ง

import pandas as pd

# แปลง text → datetime
dates = pd.Series(["2024-01-15", "2024-03-20", "not-a-date", None, "2024-06-01"])

# errors="raise" (default) → crash ถ้ามี bad value
# pd.to_datetime(dates)    # ValueError!

# errors="coerce" → bad values กลายเป็น NaT
result = pd.to_datetime(dates, errors="coerce")
print(result)
# 0   2024-01-15
# 1   2024-03-20
# 2          NaT    ← "not-a-date" กลายเป็น NaT
# 3          NaT    ← None กลายเป็น NaT
# 4   2024-06-01
# dtype: datetime64[ns]

# NaT propagation
today = pd.Timestamp("2026-04-24")
days_since = today - result
print(days_since)
# 0   830 days
# 1   766 days
# 2        NaT    ← NaT แพร่กระจาย!
# 3        NaT    ← NaT แพร่กระจาย!
# 4   693 days

# หา missing dates
print(f"Missing dates: {result.isna().sum()}")  # 2

# เฉพาะ rows ที่มีวันที่
valid = result.dropna()
print(f"Valid dates: {len(valid)}")  # 3

# dt accessor — ดึงส่วนประกอบ
print(result.dt.year)
# 0    2024.0
# 1    2024.0
# 2       NaN    ← NaT → NaN เมื่อดึง year
# 3       NaN
# 4    2024.0

print(result.dt.month_name())
# 0     January
# 1       March
# 2         NaN
# 3         NaN
# 4        June

CREATE TABLE members (
    name      VARCHAR(50),
    join_date DATE
);

INSERT INTO members VALUES ('Alice', '2024-01-15');
INSERT INTO members VALUES ('Bob',   NULL);
INSERT INTO members VALUES ('Carol', '2024-03-20');

-- คำนวณจำนวนวัน
SELECT
    name,
    join_date,
    CURRENT_DATE - join_date AS days_since
FROM members;
-- Alice | 2024-01-15 | 830
-- Bob   | NULL       | NULL  ← NULL propagation (เหมือน NaT)
-- Carol | 2024-03-20 | 766

-- หา missing
SELECT COUNT(*) FROM members WHERE join_date IS NULL;
-- 1

-- handle missing ด้วย COALESCE
SELECT
    name,
    COALESCE(join_date, CURRENT_DATE) AS join_date_clean,
    CURRENT_DATE - COALESCE(join_date, CURRENT_DATE) AS days_since
FROM members;
-- Bob → 0 days (ใช้วันนี้แทน)

NaT vs NaN vs NULL vs Empty

เครื่องมือ	Missing Date
Google Sheets	empty cell หรือ `#VALUE!` error
C	ไม่มี — ต้องใช้ sentinel value เอง
pandas	`NaT` (Not a Time)
SQL	`NULL`

ทุกตัว propagate ผ่านการคำนวณ: missing + 7 days = missing